> experience


ervaringstheater > experience (theatre of) [Dutch/English]

Ervaringstheater [ɛrˈvariŋ] (noun)


Ervaring is kennis die men in de praktijk opdoet. Ervaring is het meemaken, het voelen, het waarnemen en het gewaarworden.  

In de theateromgeving bestaat de term ‘ervaringstheater’. Belevenistheaters zijn speciaal ontworpen om de ervaring van de gebruikers te versterken. Echter, theaterervaringsdeskundige, Marlieke Wilders, stelt dat versterking van de ervaring van toeschouwers afhankelijk is van het kernniveau van het esthetische event enerzijds, en de ruimte waarin deze activiteit plaatsvindt anderzijds. (Joostens, 110).  

Ervaringstheater heeft een directe verbinding met het ‘theaterframe’. Een performance is  ingebed in een bepaald frame. Aangezien ervaringstheater nauw verbonden is met de locatie waarin het zich afspeelt, ontstaat er een frame dat de esthetische ervaring beïnvloedt. Echter, ervaringstheater bevindt zich niet altijd op ongebruikelijke locaties.
Kenmerkend voor ervaringstheater is dat de toeschouwer de indrukken niet of nauwelijks interpreteert als representatie (fictie), maar als werkelijkheid, die vanzelfsprekend geënsceneerd is. De toeschouwer voelt zich een onderdeel van deze werkelijkheid. De performance probeert vervolgens om de gedachtes die de toeschouwer heeft jegens de wereld en het alledaagse leven, te doorbreken. De toeschouwer en dat waar hij naar kijkt, moeten niet meer als gescheiden elementen worden gezien. Integendeel, de toeschouwer heeft invloed hierop.

In de Nederlandse voorstelling Niemandsland, geregisseerd door Dries Verhoeven, staat de belevenis van de toeschouwer centraal. Als toeschouwer word je door een niet-Nederlander meegenomen naar een buitenwijk in de stad. In de koptelefoon hoort de toeschouwer een Nederlandse stem die vertelt wie de persoon voor je zou kunnen zijn. Langzaamaan trek je als toeschouwer de conclusies over de persoon die jou leidt. Er wordt geen kant-en-klare uitleg of betekenis gegeven over het besproken onderwerp. Integendeel, de toeschouwer wordt gedwongen om zelf een beeld te vormen over datgeen wat uitgesproken en verbeeld wordt. Er wordt van hem gevraagd om op een andere manier te kijken naar alledaagse gewaarwordingen en dat is nu precies wat ik versta onder ervaringstheater.  



Auteur en vertaler: Marjolein Woltjer


Bibliografie


Joostens, Kim Sarah. Kunst en Klant in de Nederlandse Podiumkunsten. 2012.

Verhoeven, Dries. Niemandsland. Utrecht, 2008.