essay


> essay


essay > essay  [Dutch/English]

essay [ɛˈse] (noun); essay


Ik heb mij altijd gefascineerd voor de epistemologische beperkingen van de kennis die ik, als jonge onderzoeker in de literatuur- en cultuurwetenschappen, voortbreng in een ambitieuze poging ’s werelds grootse mysteries te doorgronden. Waarom zijn we geboren? Wat moeten we doen met de tijd die ons gegeven is? Welke rol speelt kunst hierin?


Het spreekt voor zich dat mijn praktijk als geesteswetenschapper tegen de achtergrond van deze grote existentiële vragen tamelijk vruchteloos lijkt. Kennisformaties zijn inherent verbonden aan de grenzen van taal, zeker waar dat de humaniora betreft. Zoals inzichtelijk uiteengezet door Friedrich Nietzsche, verhoudt taal zich in een afstandelijke of ‘metaforische’ eerder dan een nauwe of ongemedieerde relatie met de wereld. De gedachte dat taal ons nooit toegang kan verschaffen tot het ding-op-zichzelf, zou ons echter niet moeten weerhouden die taal op een kritische en medium-reflectieve manier te bezien. 


Lang voordat performatief schrijven de grenzen opzocht tussen het kunstwerk en diens kritische discours, zag de vroegmoderne filosoof Michel de Montaigne (1533-1592) de wereld al als een ‘performance’. Les Essais
, de titel van zijn magnum opus uit 1580, vat het onderzoekende karakter van die onderneming op treffende wijze. Montaigne’s ‘essays’, etymologisch afgeleid van het Franse essayer, wat ‘trachten’ of ‘uitproberen’ betekent, voeren het proces van betekenisgeving in taal ten tonele. Zij vragen aandacht voor de intrinsieke polyfonie van ons denken – d.w.z. diens weifelachtige, instabiele en soms tegenstrijdige natuur – met het doel om de constructie van kennis nader onder de loep te nemen.


Wat willen we weten en hoe kunnen we dat weten? Montaigne en zijn volgelingen (denk aan Roland Barthes of Jacques Derrida in de twintigste eeuw) demonstreerden naar mijn idee zowel de kracht als de zwakte van taal. Het medium van het essay biedt zijn gebruiker uitgerekend dat: een platform voor de exploratie van de mogelijkheden die taal biedt om de wereld en zijn mysteries in woorden te vatten.

 

Bibliografie

Montaigne, Michel de. The Complete Essays [Les Essais]. Vert. M.A. Screech. London

(etc.): Penguin Group, 2003.

Nietzsche, Friedrich. ‘On Truth and Lie in an Extra-Moral Sense’ [‘Über Wahrheit und

Lüge im auβermoralischen Sinn’]. The Continental Aesthetics Reader. Vert. D. Breazeale. London: Routledge, 2000. 53-62.



Auteur en vertaler: Bram van Leuveren