όριο


> limit


όριο [ório] (noun); limit

Από τη φύση της η περφόρμανς ως καλλιτεχνικό μέσο συνδέεται με την έννοια των ορίων. Στην κατηγορία του σύγχρονου ζωντανού θεάματος της περφόρμανς ενσωματώνονται στοιχεία τόσο από την εικαστική «performance art» όσο και από ακραίες καλλιτεχνικά εκφάνσεις του θεάτρου και του χορού. Ας φανταστούμε τους πρώτους εικαστικούς καλλιτέχνες που κατέφυγαν στην περφόρμανς – «κατέφυγαν», το ρήμα είναι σημαντικό. Να καταφύγει ένας καλλιτέχνης στη χρήση του σώματος πάει να πει ότι αυτό είναι το έσχατο καταφύγιο που βρήκε για να εκφράσει κάτι που δεν γινόταν να εκφραστεί αλλιώς, είτε γιατί συγκρούεται με την καταπάτηση ανθρώπινων αξιών, είτε γιατί συγκρούεται με κάποιο πολιτικό καθεστώς, είτε γιατί συγκρούεται με το σύστημα που προωθεί την τέχνη. Δεν είναι τυχαίο ότι όταν αναφερόμαστε στην performance art σκεφτόμαστε καλλιτέχνες όπως ο Vitto Acconci, με το δέρμα γεμάτο δαγκωματιές (Applications, 1970), την Gina Pane με το χαραγμένο δέρμα να στάζει αίμα (Action Psyche, 1974), ή τον Chris Burden που στη διάρκεια της περφόρμανς Shoot έβαλε το βοηθό του να τον πυροβολήσει (1971). Στην ελληνική περίπτωση, ο γλύπτης Θόδωρος, ο Δημήτρης Αληθεινός, η Μαρία Καραβέλα και η Λήδα Παπακωνσταντίνου είναι παραδείγματα καλλιτεχνών που την ίδια περίοδο ξεπέρασαν τα όριά τους και συγκρούστηκαν με κατεστημένες καταστάσεις με βασικό εργαλείο τους την performance art.

Η σύγχρονη περφόρμανς ψάχνει τον τρόπο ώστε το ακραίο και το εκτός ορίων να έχει κάποιο νόημα. Η συμβολή του πειραματικού κινηματογράφου, η εμβάθυνση στο παραδοσιακό θέατρο άλλων πολιτισμών, το butôh ως μέσο προσέγγισης της ανθρώπινης σωματικότητας, δεν είναι αμελητέες ωθήσεις.

Ίσως η περφόρμανς να είναι η συνισταμένη των προσπαθειών ενός καλλιτέχνη να φτάσει τα όριά του και να τα ξεπεράσει.

Ίσως κάπου εκεί διδάγματα και εικόνες του παρελθόντος αρχίζουν να παίρνουν νόημα επί σκηνής και ο λόγος της εποχής μας να αποκρυσταλλώνεται στον πέρα από κάθε όριο λόγο ενός Beckett ή μιας Sarah Cane.

Author: Χριστιάνα Γαλανοπούλου
Translator: Ευφροσύνη Πρωτοπαπά